CHP Genel Başkan Yardımcısı Sezgin Tanrıkulu, Adalet Bakanı Akın Gürlek’e; “kuyu tipi” olarak adlandırılan yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarında tutulan mahpusların barınma, sağlık, iletişim ve temel insan haklarına erişimlerine ilişkin iddiaları sordu.

CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Diyarbakır Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, “kuyu tipi” cezaevlerinde mahpusların yaşadığı sorunlara ilişkin, Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı'na soru önergesi verdi. Tanrıkulu, önergesinde şu ifadelere yer verdi:

“Kamuoyuna yansıyan ve cezaevlerinden gönderildiği belirtilen mektuplarda; özellikle “kuyu tipi” olarak adlandırılan yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarında tutulan mahpusların barınma, sağlık, iletişim ve temel insan haklarına erişimlerine ilişkin ciddi iddialar yer almaktadır. Bu iddiaların somut verilerle açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.”

Tanrıkulu'nun, Bakan Gürlek'in yanıtlamasını istediği sorular şöyle:

“Kuyu tipi” cezaevi uygulamaları

1. Türkiye genelinde “kuyu tipi” olarak adlandırılan ceza infaz kurumlarının sayısı kaçtır? Bu kurumlar hangi illerde bulunmaktadır?

2. Bu cezaevlerinin mimari ve teknik özellikleri nelerdir? Standartları hangi mevzuata göre belirlenmiştir?

3. Bu cezaevlerinde bir mahpusun günlük açık havaya çıkma süresi kaç saattir? Fiili uygulama bu süreyle uyumlu mudur?

Tek kişilik hücre ve izolasyon koşulları

4. Bu cezaevlerinde kaç mahpus tek kişilik hücrelerde tutulmaktadır?

5. Mahpusların günün kaç saatini hücre içinde geçirdiğine dair resmi kayıtlar mevcut mudur?

6. Mahpusların diğer mahpuslar veya görevlilerle yüz yüze temas sıklığı nedir? Bu konuda standart bir uygulama var mıdır?

Fiziksel koşullar ve havalandırma

7. Hücrelerdeki pencere ve havalandırma sistemlerinin teknik özellikleri nelerdir?

8. Pencerelerde ek tel veya kapatma sistemleri bulunmakta mıdır? Bu uygulamanın gerekçesi nedir?

9. Güneş ışığına doğrudan erişim süreleri ölçülmekte midir? Ölçülüyorsa ortalama değerler nedir?

İletişim ve denetim

10. Mahpusların cezaevi personeli ile iletişimi hangi yöntemlerle sağlanmaktadır?

11. Diyafon sistemi üzerinden iletişim iddiaları doğru mudur? Bu sistem hangi cezaevlerinde kullanılmaktadır?

12. Mahpusların avukat, aile ve dış dünya ile iletişim hakları bu cezaevlerinde nasıl uygulanmaktadır?

Sağlık ve açlık grevleri iddiaları

13. Antalya ve Tekirdağ’daki yüksek güvenlikli cezaevlerinde açlık grevinde olduğu iddia edilen mahpuslar bulunmakta mıdır?

14. Açlık grevinde olan mahpusların sayısı, sağlık durumları ve alınan önlemler nelerdir?

15. Bu kişilere ilişkin düzenli sağlık kontrolleri yapılmakta mıdır?

Engelli mahpusların durumu

16. Yüzde 96 engelli olduğu belirtilen mahpusların cezaevinde tutulmasına ilişkin kriterler nelerdir Ağır engelli mahpuslar için infaz ertelemesi uygulanmakta mıdır? Uygulanmıyorsa gerekçesi nedir?

17. Adli Tıp Kurumu raporlarına rağmen cezaevinde tutulmaya devam edilen mahpus sayısı kaçtır?

Adil yargılanma ve uzun tutukluluk

18. “Somut delil bulunmadığı” iddiasıyla yargılandığını belirten mahpuslara ilişkin denetim mekanizmaları nelerdir?

19. Dosyası Anayasa Mahkemesi incelemesinde olan mahpus sayısı kaçtır?

20. Uzun süreli tutukluluk veya ağırlaştırılmış müebbet cezası verilen dosyalar için periyodik inceleme yapılmakta mıdır?

Cezaevlerinde bulunan avukatlar

21. Türkiye genelinde cezaevlerinde tutuklu veya hükümlü bulunan avukat sayısı kaçtır?

22. Bu kişilerin hangi suçlamalarla yargılandığına dair istatistik mevcut mudur?

23. Savunma mesleğini icra eden kişilerin tutukluluğuna ilişkin özel bir düzenleme veya izleme mekanizması bulunmakta mıdır?

Denetim ve insan hakları standartları

24. Cezaevleri hangi sıklıkla bağımsız denetime tabi tutulmaktadır?

25. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu ve diğer denetim organlarının bu cezaevlerine ilişkin son raporları nelerdir?

26. Avrupa standartları (CPT vb.) kapsamında bu cezaevlerine yönelik herhangi bir uyarı veya ihlal tespiti yapılmış mıdır?

Bakanlık inceleme ve soruşturma

27. Bu mektuplarda yer alan iddialarla ilgili Bakanlığınız tarafından başlatılmış herhangi bir inceleme veya soruşturma var mıdır?

28. Varsa bu incelemelerin kapsamı ve mevcut durumu nedir?

29. İddiaların doğruluğunun araştırılması için bağımsız bir heyet görevlendirilmesi planlanmakta mıdır?